ΑΠΙΣΤΕΥΤΑ ΨΕΜΑΤΑ ΑΠΟ ΡΩΣΟΥΣ ΠΟΥ ΘΕΛΟΥΝ ΤΟ ΜΟΝΟΠΩΛΙΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΑΕΡΙΟΥ

Αφου το λεει το Russia Today. 

Θέλεις αλήθεια να βοηθήσεις τη φύση; Μην οδηγείς ηλεκτρικό αυτοκίνητο, αγνόησε τη χάρτινη σακούλα, ξέχνα τα βιολογικά προϊόντα

ΣΧΟΛΙΟ: Ο τίτλος του άρθρου είναι εντελώς, μα εντελώς άστοχος. Ακόμα και για κάποιων που πιστεύει τις μπαρούφες του Russia Today. Δεν τρώει ο κόσμος βιολογικά προϊόντα ΜΟΝΟ για να σώσει τον πλανήτη. ΚΑΙ για θέματα υγείας τρώει βιολογικά.

Η οικολογική συνείδηση έχει γίνει αδιαμφισβήτητα μία εξαιρετικά κερδοφόρα μπίζνα, τα προϊόντα, ωστόσο, που πωλούνται ως φιλικά προς το περιβάλλον, πολύ συχνά δεν είναι...Από τα φωτοβολταϊκά μέχρι τα χαρτομάντηλα, πολλοί από τους υποτιθέμενους περιβαλλοντικούς σωτήρες κάνουν το πρόβλημα μεγαλύτερο, όπως σημειώνει το Russia Today την ώρα, δε, που η καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής είναι έτοιμη να κάνει κάποιους ανθρώπους πολύ, πάρα πολύ πλούσιους...

Ο κόσμος, άλλωστε, αναμένεται να επενδύσει περίπου 90 τρισεκατομμύρια δολάρια(!) σε νέες υποδομές, για να αποτρέψει την κλιματική αλλαγή, κατά τα επόμενα δέκα έως 15 χρόνια, σύμφωνα με έκθεση της Παγκόσμιας Επιτροπής για την Οικονομία και το Κλίμα. Και φυσικά, οι εταιρίες καταναλωτικών προϊόντων θέλουν ένα κομμάτι από την πίτα, καθώς η ίδια μελέτη αποκαλύπτει ότι οι πελάτες θα πληρώσουν πολλά περισσότερα για προϊόντα φιλικά προς τη Γη στο άμεσο μέλλον.

Το ένα τρίτο των καταναλωτών, μάλιστα, αγοράζει ήδη βάσει των περιβαλλοντικών επιπτώσεων της εκάστοτε μάρκας, σύμφωνα με τη Unilever. 

Δεν είναι όλα τα προϊόντα, όμως, που πωλούνται ως φιλικά προς το περιβάλλον... φιλικά. 

Στην πραγματικότητα, μερικά είναι χειρότερα από τα προϊόντα που έχουν αντικαταστήσει! 

Αλλά υπάρχει μία γενικότερη απροθυμία να απομακρυνθούν, γιατί, όπως προείπαμε, τα λεφτά είναι πολλά... 

Σκοτώστε τις μέλισσες ή σκοτώστε τα δέντρα; 

Η βιολογική γεωργία -η καλλιέργεια, δηλαδή, τροφίμων χωρίς τη χρήση χημικών φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων- δεν προφυλάσσει και τόσο τον πλανήτη, όπως αναφέρει μελέτη που δημοσιεύτηκε τον προηγούμενο μήνα στο Nature Communications. Η καλλιέργεια ορισμένων οργανικών προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων των φασολιών, των πατατών και της βρώμης, προκαλεί, μάλιστα, περισσότερες εκπομπές αερίων απ' ό,τι η συμβατική καλλιέργειά τους, σύμφωνα με ερευνητές του πανεπιστημίου Cranfield. Όπως πιστεύουν, αν όλη η Βρετανία άρχιζε να τρέφεται με βιολογικά προϊόντα, τότε θα είχαμε μία τεράστια περιβαλλοντική καταστροφή!

Και αυτό, διότι, καθώς η βιολογική γεωργία παράγει μικρότερη συγκομιδή ανά στρέμμα από τη συμβατική γεωργία, απαιτεί και περισσότερη γη, προκειμένου να έχει την ίδια ποσότητα καλλιεργειών. Η έκθεση αποκαλύπτει, λοιπόν, ότι αν η Αγγλία και η Ουαλία έπρεπε να στραφούν 100% στη βιολογική γεωργία, θα χρειάζονταν πενταπλάσια έκταση γης, οπότε τα ποσοστά του άνθρακα στην στρατόσφαιρα θα αυξάνονταν κατακόρυφα. Θα υπήρχαν κάποια οφέλη -η υγεία του εδάφους και των υδάτων θα βελτιωνόταν δραματικά χωρίς τα χημικά της συμβατικής γεωργίας- αλλά η μείωση των εκπομπών αερίων θα ήταν αδύνατη.

Σχολιο : Αυτο κι αν ειναι ενα τεραστιο ψεμα. Οι καταναλωτες βιολογικων προιοντων ή δεν καταναλωνουν κρεας το οποιο ευθυνεται στην πραγματικοτητα για την μεγαλη καταστροφη του πλανητη ή μονο λιγο.  ΔΕΝ ΑΝΑΦΕΡΕΙ ΚΑΘΟΛΟΥ ΤΟΝ ΡΟΥΧΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΜΟΔΑ ΓΙΑ ΤΑ ΟΠΟΙΑ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΤΕΡΑΣΤΙΕΣ ΕΚΤΑΣΕΙΣ ΓΗΣ ΚΑΙ ΤΕΡΑΣΤΙΕΣ ΠΟΣΟΤΗΤΕΣ ΝΕΡΟΥ.

Αυτό βάζει, επομένως, τους αγρότες στη δυσάρεστη θέση να επιλέξουν ανάμεσα στην προστασία της βιοποικιλότητας -τα δημοφιλή νεονικοτινοειδή εντομοκτόνα έχουν εμπλακεί στον μαζικό θάνατο των μελισσών, οι οποίες είναι κομβικές στη διατήρηση επαρκούς εφοδιασμού με τρόφιμα μέσω της επικονίασης- και στη μείωση των εκπομπών αερίων. Εν τω μεταξύ, ενώ η βιολογική γεωργία αντιπροσωπεύει μόλις το 1,4% της συνολικής παγκόσμιας γεωργικής γης, δαπανά, ετησίως, τα τελευταία δέκα χρόνια που είναι στη... μόδα, 97 δισεκατομμύρια δολάρια! 

Η σκοτεινή πλευρά της ηλιακής ενέργειας και οι άλλοι ηλεκτρικοί μύθοι

Τα βιολογικά τρόφιμα, ωστόσο, δεν είναι τα μόνα λιγότερο φιλικά προς το περιβάλλον, σε σχέση με όσα υποστηρίζει το μάρκετινγκ, «πράσινα» προϊόντα. Η ανανεώσιμη ενέργεια, που χαιρετίστηκε ως η απάντηση στην πετροχημική εξάρτηση του πλανήτη, φαίνεται ότι δεν αποτελεί, τελικά, τη θεραπεία. Η ηλιακή ενέργεια, για παράδειγμα, δεν δημιουργεί εκπομπές άνθρακα όταν οι ηλιακοί συλλέκτες λειτουργούν, αλλά η κατασκευή τους προκαλεί ένα τοξικό χάος. Και ο λόγος είναι ότι τα ηλιακά κύτταρα, τα φωτοβολταϊκά δηλαδή, κατασκευάζονται με καρκινογόνο, μεταλλαξιογόνο κάδμιο και απαιτούν δισεκατομμύρια λίτρα νερού για την παραγωγή και ψύξη τους. 

Τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα, δε, που έχουν γίνει σύμβολο της περιβαλλοντικής προόδου, με τις κατασκευαστικές εταιρείες να λαμβάνουν τεράστιες κρατικές επιδοτήσεις σε πολλές χώρες, δεν είναι, επίσης, τόσο αθώα. Όπως φαίνεται, καταναλώνεται περισσότερη ενέργεια για την παραγωγή ενός ηλεκτρικού αυτοκινήτου από ό,τι για ένα όχημα που κινείται με αέριο, ενώ μια μελέτη του 2011 διαπίστωσε ότι οι εκπομπές άνθρακα και των δύο οχημάτων είναι στα ίδια, περίπου, επίπεδα. 

Τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα μπορεί να μην παράγουν εκπομπές αερίων κατά την οδήγηση, αλλά είναι μόνο τόσο πράσινα όσο είναι η ηλεκτρική ενέργεια που χρησιμοποιείται για τη φόρτισή τους. Ακόμα χειρότερα, οι μπαταρίες που χρησιμοποιούν είναι φορτωμένες με τοξικά μέταλλα όπως το λίθιο, ο χαλκός και το κοβάλτιο. Η εξόρυξη αυτών των ουσιών καταστρέφει το περιβάλλον, ενώ η ακατάλληλη διάθεση χρησιμοποιημένων μπαταριών μπορεί να προκαλέσει τη διαρροή των τριών μετάλλων στη φύση.

Σχολιο: Αυτά είναι τα πρώτα τεχνολογικά βήματα στα οποία θα βασιστούν πολύ πιο προηγμένες ανακάλυψης σε λιγά χρόνια. Αλλά η αρχή πρέπει να γίνει εδώ.

Περι ηλεκτρικων αυτοκινητων: Ολα εξαρτωνται απο τον τροπο παραγωγης ηλεκτρικης ενεργειας και απο την διαρκεια χρησης. Just google. Και ναι, η εξαγωγη μεταλλων ειναι σε πολλες περιπτωσεις καταστροφικη για το περιβαλλον οπως και η εξαγωγη (και η μεταφορα) ορυκτων καυσιμων. Ερωτηση: Ποια μεταλλα χρησιμοποιουνται σε κινητηρες εσωτερικης καυσης (diesel, βενζινη και φυσικο αεριο).

Η βιομάζα και τα βιοκαύσιμα είναι, σίγουρα, φιλικά προς το περιβάλλον, αλλά στην πραγματικότητα δημιουργούν περισσότερες εκπομπές άνθρακα από τα ορυκτά καύσιμα, για να δημιουργήσουν την ίδια ποσότητα ενέργειας! Οι ουσίες που καίγονται υπό την αιγίδα της «βιομάζας» μπορούν να περιλαμβάνουν οτιδήποτε: Από ξύλα μέχρι σκουπίδια. Άρα, ο καπνός, που καταλήγει στην ατμόσφαιρα, μπορεί να είναι «καθαρός», αλλά μπορεί να είναι και βρώμικος. Ωστόσο, ακόμα και η καύση του «καθαρού» ξύλου σημαίνει κοπή δέντρων... Πολλών δέντρων.

Σχολιο Περι βιομαζας: Δεν ειναι πανακεια αλλα η λογικη ειναι η εξης: Η ενεργεια απο βιολογικη μαζα (πχ. ξυλο η φυσικο αεριο απο αποβλητα γεωργιας) δεν προκαλει περισσοτερες εκπομπες CO2 απο την ποσοτητα του CO2 που χρειαζεται για την παραγωγη της μαζας. Το γεγονος οτι η παραγωγη της βιομαζας και η χρηση της για παραγωγη ενεργειας λαμβανει χωρα μεσα σε ενα σχετικα μικρο χρονικα διαστημα (10,20,50 χρονια) σημαινει οτι το ποσοστο CO2 παραμενει σταθερο. Οταν η ενεργεια παραγεται απο ορυκτα καυσιμα, το αποτελεσμα ειναι οτι το CO2 που πριν απο χιλιαδες χρονια δεσμευτηκε απο τη βιομαζα επανερχεται στην ατμοσφαιρα.

Η σακούλα

Ακόμη, όμως και η χάρτινη σακούλα, αντί της πλαστικής, δεν είναι και τόσο περιβαλλοντικά φιλική όσο οι περισσότεροι άνθρωποι νομίζουν. Διότι, παραβλέπουν ότι οι χάρτινες σακούλες δημιουργούν περισσότερη ρύπανση του αέρα και των υδάτων από το πλαστικό και στην πραγματικότητα χρειάζονται περισσότερη ενέργεια για να ανακυκλωθούν. Καταλαμβάνουν, δε, περισσότερο χώρο στα σκουπίδια και απαιτούν περισσότερα καύσιμα για να μεταφερθούν. Οι πλαστικές σακούλες δεν είναι απαραιτήτως καλύτερες, αλλά οι καταναλωτές που πιστεύουν ότι σώζουν τη Γη χρησιμοποιώντας χάρτινες σακούλες κάνουν, δυστυχώς, λάθος.

ΣΧΟΛΙΟ: Η χάρτινη σακούλα κάνει κάποια ζημιά. Σίγουρα. Αλλά να δημιουργηθεί με ενέργεια από ανεμογεννήτριες, φωτοβολταϊκά κοκ η ζημιά είναι πολύ μικρότερη από ότι μιας πλαστικής σακούλας που θα είναι σκουπίδι πάνω στο πλανήτη ΕΠ´ΑΟΡΙΣΤΟΝ. Και αν η διακίνηση γίνετε από ηλεκτρικά οχήματα, ενεργοποιημένα σωστά και με μπαταρίες που ανακυκλώνονται / αποκρύπτονται με προσοχή η ζημιά και πάλι είναι ΠΟΛΥ μικρότερη από ότι βλέπουμε τώρα.
O κρισιμος παραγοντας ειναι η διαρκεια χρησης.Η καλυτερη λυση: Πανινες σακουλες.

Το πλαστικό, άλλωστε, παραμένει παντού... Ακόμη και σε υποτιθέμενα «πράσινα» προϊόντα, σύμφωνα με τον Philipp Sapozhnikov του Ινστιτούτου Ωκεανολογίας του Shirshov. 

«Το πλαστικό είναι φτηνό στην κατασκευή του. Τα μικροσωματίδια του είναι σε καλλυντικά, σε απορρυπαντικά, ακόμη και στα φιλικό προς το περιβάλλον», δήλωσε στο RT. Έχει προτείνει, δε, την απαγόρευση των μικροπλαστικών στα καλλυντικά στην ΕΕ, αλλά οι εταιρείες αντιδρούν, καθώς θα τους κοστίσει δισεκατομμύρια κάτι τέτοιο. 

Γιατί, λοιπόν, οι εταιρίες βαφτίζουν πράσινα προϊόντα που δεν είναι και τόσο... πράσινα και, κυρίως, γιατί οι άνθρωποι σπεύδουν να τα αγοράσουν;

«Όλοι έχουμε αυτή την τάση όταν αντιμετωπίζουμε ένα τόσο μεγάλο και περίπλοκο ζήτημα, όπως είναι η κλιματική αλλαγή ή η σωτηρία του τροπικού δάσους. Οπότε, με το να σβήσουμε το φως όταν βγαίνουμε από ένα δωμάτιο ή με το να ανακυκλώνουμε, αισθανόμαστε ότι κάνουμε κάτι», δήλωσε ο Andrew Revkin, ιδρυτής της Πρωτοβουλίας Επικοινωνίας και Αειφορίας του πανεπιστημίου Κολούμπια. «Νομίζω ότι υπάρχει αυτή η τάση στην ανθρώπινη φύση μόνο και μόνο για να τραβήξουμε πίσω από την κουρτίνα τα πραγματικά μεγάλα ζητήματα, που απαιτούν μεγάλη αλλαγή στον τρόπο που ζούμε. Δεν πρόκειται να σώσουμε τον πλανήτη σβήνοντας απλά το φως ή τρώγοντας βιολογικά προϊόντα».

plus  

Σχολιο: Με το που βγαίνουμε από το σπίτι (ή και πριν ακόμα βγούμε) κάνουμε ζημιά στο περιβάλλων. Το θέμα είναι να περιορίσουμε την ζημιά και σιγά σιγά να δημιουργήσουμε την τεχνολογία που θα αντιστρέψει την καταστροφή.

Αν το γενικοποιησουμε ειναι σαφες οτι ο ανθρωπος ΔΕΝ ειναι φιλικος προς το περιβαλλον. Αλλα τι να κανουμε μια που ειμαστε εδω που ειμαστε καλο θα ηταν να κανουμε κατι για τα χαλια μας. Και η πενικιλινη εχει παρενεργειες αλλα οσο η ιατρικη δεν ειχε αλλη επιλογη την χρησιμοποιουσε. Και αυτη την στιγμη φαινεται οτι την πενικιλινη μας την χρειαζομαστε.

ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΔΑΦΟΥΣ

Κατανοώντας τις 5 βασικές παραμέτρους

Η ανάλυση εδάφους αποτελεί πλέον απαραίτητη προϋπόθεση για κάθε καλλιεργητή, ο οποίος θέλει να θεωρεί τον εαυτό του επαγγελματία στο είδος του.

Μέσω αυτής της πλέον απλής διαδικασίας, ο παραγωγός μπορεί να μάθει με ακρίβεια το τι ακριβώς συμβαίνει στο έδαφός του και τι διαδικασίες πρέπει να ακολουθήσει για τη βελτιστοποίησή του.

Σε μία έκθεση εδαφικής ανάλυσης, εμφανίζονται σίγουρα μεταξύ άλλων, 5 βασικές παράμετροι.

Δε θα θέλατε άραγε να είστε σε θέση να ερμηνεύσετε αυτές τις τιμές;

1. C.E.C (Cation exchange capacity):

Είναι η ικανότητα ανταλλαγής κατιόντων του εδάφους, η οποία αναφέρεται στον αριθμό των αρνητικά φορτισμένων σωματιδίων του εδάφους (κυρίως πηλό και οργανική ύλη) που μπορούν να διατηρήσουν τις θρεπτικές ουσίες των φυτών.

Εκφράζεται σε μονάδες meq / 100g ή cmolc / kg (1 meq / 100g = 1 cmolc / kg).

Τα θετικά φορτισμένα θρεπτικά συστατικά, όπως το κάλιο, το ασβέστιο και το μαγνήσιο, προσελκύονται ηλεκτρικά από σωματίδια αργίλου στο έδαφος.

Άλλα θετικά φορτισμένα στοιχεία, όπως το νάτριο και το υδρογόνο, προσροφώνται επίσης στα σωματίδια του εδάφους. Το νάτριο μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη δομή του εδάφους και τα ιόντα υδρογόνου καθορίζουν το pH του εδάφους.

Τα εδάφη που έχουν υψηλότερη CEC θεωρούνται πιο γόνιμα από τα εδάφη με χαμηλότερη CEC, καθώς ενδέχεται να διατηρούν περισσότερα θρεπτικά συστατικά για μεγαλύτερες χρονικές περιόδους.

Αυτά τα εδάφη έχουν επίσης μεγαλύτερη ικανότητα συγκράτησης νερού. Η γνώση του CEC του εδάφους σας μπορεί να σας βοηθήσει να αποφασίσετε για τη συχνότητα εφαρμογής των λιπασμάτων, καθώς τα εδάφη με υψηλή τιμή CEC απαιτούν λιγότερο συχνές εφαρμογές.

2. Οργανική ουσία:

Αντιπροσωπεύει τα οργανικά συστατικά του εδάφους. Το μεγαλύτερο μέρος αποτελείται από κατάλοιπα φυτών και ζώων. Η οργανική ύλη στο έδαφος συμβάλλει στη δομή του εδάφους, στη γονιμότητα του εδάφους και στην ικανότητα συγκράτησης του νερού από το έδαφος.

Τα εδάφη πλούσια σε οργανική ύλη (4-5%) θα είναι πιο γόνιμα. Η οργανική ύλη σε ένα έδαφος μπορεί να συνεισφέρει άζωτο, φώσφορο και θείο στην καλλιέργεια.

3. Αναλογία απορρόφησης νατρίου:

Το ακρωνύμιο SAR σε μια έκθεση ανάλυσης εδάφους αντιπροσωπεύει το λόγο απορρόφησης νατρίου. Χρησιμοποιείται για την πρόβλεψη προβλημάτων διήθησης του νερού στο έδαφος καθώς και σε προβλήματα της δομής του εδάφους. Το SAR είναι ο λόγος του νατρίου (Na) προς το ασβέστιο (Ca) συν το μαγνήσιο (Mg) στο διάλυμα του εδάφους. Τα εδάφη με SAR μεγαλύτερο από 10 θεωρούνται αλατούχα ή πιο σωστά, εδάφη υψηλής συγκέντρωσης νατρίου.

Αυτά τα εδάφη παρουσιάζουν δομικά προβλήματα, τα οποία οδηγούν σε κακή διήθηση του νερού. Το έδαφος τείνει να διογκώνεται όταν είναι υγρό και να σπάει όταν είναι ξηρό.

4. pH:

Το εδαφικό pH είναι μία από τις σημαντικότερες παραμέτρους μιας εδαφικής ανάλυσης. Η τιμή του pH του εδάφους μπορεί να σας πει πολλά για την πιθανή διαθεσιμότητα φυτικών θρεπτικών συστατικών και για τις πιθανές τοξικότητες άλλων στοιχείων, όπως το αλουμίνιο. Τα εδάφη με ρΗ μεγαλύτερο από 7,0 θεωρούνται αλκαλικά εδάφη. Οι ανεπάρκειες των μικροθρεπτικών συστατικών, όπως η έλλειψη σιδήρου, είναι κοινές στα εδάφη αυτά.

Οι καλλιέργειες που αναπτύσσονται σε εδάφη με pH μικρότερο από 5,5 μπορεί να εμφανίζουν τοξικά συμπτώματα μετάλλων (π.χ. σίδηρο και μαγγάνιο) και ανεπάρκειες άλλων θρεπτικών συστατικών όπως το μαγνήσιο. Η προσθήκη ασβεστούχων υλικών στο εδαφος συνιστάται κυρίως σε τέτοια εδάφη. Η ιδανική περιοχή pH του εδάφους για τις περισσότερες καλλιέργειες είναι μεταξύ 5,8 και 6,5, ένα εύρος τιμών όπου υπάρχουν διαθέσιμα τα περισσότερα θρεπτικά συστατικά για τις καλλιέργειες.

5. E.C (Electrical Conductivity):

Πρόκειται για την ηλεκτρική αγωγιμότητα. Είναι ένα μέτρο της αλατότητας του εδάφους. Η EC είναι αυτή που μετριέται συχνότερα στο εδαφικό διάλυμα.

Οι μονάδες έκφρασης είναι συνήθως ds / m, mmho / cm ή microsimens / cm, όπου 1 ds / m = 1 mmho / cm = 1000 μs / cm.

Η EC είναι ένας από τους ευκολότερους τρόπους για να εκτιμηθούν τα επίπεδα λιπασμάτων στο έδαφος, καθώς και το δυναμικό απόδοσης και η κατάσταση αλατότητας του εδάφους και το κατά πόσο είναι κατάλληλο ένα συγκεκριμένο έδαφος για μία καλλιέργεια.

Οι διαφορετικές καλλιέργειες έχουν διαφορετικά επίπεδα ανοχής στην αλατότητα. Κάτω από ένα συγκεκριμένο όριο, οι αποδόσεις θα μειωθούν. Η μείωση της απόδοσης είναι ανάλογη της αύξησης της EC.

Η υγεία του εδάφους είναι ένα τεράστιο πεδίο μελέτης.

Η εδαφική ανάλυση αποτελεί το πρώτο βήμα για τη διόρθωση ενός προβληματικού εδάφους με απώτερο σκοπό, τις μεγαλύτερες αποδόσεις.

η Ομάδα γεωπόνων της Farmacon - Farmacon Team

Έτσι σώζουν το θαλάσσιο περιβάλλον στην Αυστραλία Διαβάστε όλο το άρθρο: https://www.tilestwra.com/etsi-sozoyn-to-thalassio-perivallon-stin-aystralia/

 Έναν πρωτότυπο τρόπο για να προστατευτούν τα ποτάμια και οι θάλασσες από τα σκουπίδια έχουν βρει στην Αυστραλία. 

Τοποθετούν επαναχρησιμοποιούμενα δίχτυα σωληνώσεις, ώστε να εμποδίσουν σκουπίδια μεγέθους τουλάχιστον 5 χιλιοστών που παρασύρονται από τα νερά της βροχής και καταλήγουν στις λίμνες, στα ποτάμια και στη συνέχεια στις θάλασσες. 

Πρόκειται για έναν απλό, αποτελεσματικό και οικονομικό τρόπο προστασίας των υδάτων που χρειάζεται ελάχιστη συντήρηση και εφαρμόζεται τουλάχιστον τα τελευταία 15 χρόνια σε πολλές περιοχές της Αυστραλίας. Τα δίχτυα αυτά σταματούν ακόμη και οργανικά υλικά όπως φύλλα, ώστε να μειωθούν τα επίπεδα φωσφόρου και αζώτου στο νερό. Με αυτόν τον τρόπο στοχεύουν να προστατέψουν το φυσικό περιβάλλον και τη θαλάσσια ζωή από τους ρύπους. Τα δίχτυα έχουν τοποθετηθεί κοντά στο Σίδνεϊ και άλλες αστικές περιοχές, όπου το πρόβλημα της ρύπανσης του περιβάλλοντος είναι αυξημένο.

Τα πλέγματα είναι κατασκευασμένα από ανοξείδωτο χάλυβα, που τοποθετούνται στις εκβολές των σωληνώσεων. Κατακρατούν τα σκουπίδια, ενώ το νερό συνεχίζει να ρέει ανεμπόδιστο Η εταιρία κατασκευής αναλαμβάνει να αδειάσει τα δίχτυα από τα σκουπίδια, μετά από περίπου τρεις μήνες, ανάλογα με τον όγκο των απορριμάτων, αλλά και τη συχνότητα των βροχοπτώσεων εκείνη την περίοδο. Η διαδικασία καθαρισμού του συστήματος διαρκεί περίπου τρεις ώρες και χρειάζονται μόνο τρεις υπάλληλοι και ένας γερανός. 


[stormwatersystems]

Η τέχνη της κατασκευής κτισμάτων με λίθους χωρίς κανένα συνδετικό υλικό.

Η τέχνη της ξερολιθιάς υποψήφια πολιτιστική κληρονομιά της UNESCO

περιοχή "Κυπερούσα" στην Απάνω Μεριά της Σύρου

Τον Μάρτιο 2017 κατατέθηκε στη γραμματεία της Σύμβασης για τη Διαφύλαξη της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO ο διεθνής φάκελος υποψηφιότητας με τίτλο “Η Τέχνη της Ξερολιθιάς: Γνώση και Τεχνικές”, με τον οποίο τεκμηριώνεται η πρόταση εγγραφής του συγκεκριμένου στοιχείου στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας.

Ο διεθνής φάκελος συγκροτήθηκε με πρωτοβουλία και συντονιστικό ρόλο της Ελλάδας και της Κύπρου, ενώ συμμετέχουν η Γαλλία, η Ελβετία, η Ισπανία, η Ιταλία, η Κροατία, και η Σλοβενία.

Σημειώνεται ότι η υποψηφιότητα θα κριθεί, σύμφωνα με την προβλεπόμενη διαδικασία και το χρονοδιάγραμμα που ορίζει η Σύμβαση, το φθινόπωρο του 2018.

Σύντομα κάθε ενδιαφερόμενος θα μπορεί να ανακτήσει τον φάκελο της υποψηφιότητας από τον ιστότοπο της UNESCO.

Η Τέχνη της Ξερολιθιάς εγγράφηκε στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς το 2015.

Περισσότερες πληροφορίες για την Τέχνη της Ξερολιθιάς στην Ελλάδα παρακάτω:

Πεδία Δελτίου Στοιχείου Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς:

Ι. Σύντομη παρουσίαση του στοιχείου Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς (ΑΠΚ)

1. Όνομα: Η τέχνη της ξερολιθιάς

Άλλη/-ες ονομασία/ες:

Για τις αναβαθμίδες: σέτια και ποδόμες στη Λέσβο, αρμάκες στην Κεφαλονιά, δέσες στην Ήπειρο, αιμασιές στην Άνδρο, σκάλες στην Τήνο• παραβόλια, τράφοι,λουρίδες και λουρίδια, τάβλες, δεσές, δαμάκια, άσπες, αρμάκια και αρμιά στην Κρήτη• δαμάκια στην Πάτμο, Λέρο, Κάλυμνο και Κω• βαστάδια ή βασταοί και τάβλες στη Νίσυρο, δαμάκια και λούροι στους Λειψούς, βασταοί και λουριά στη Β. Κάρπαθο και στην Κάσο (από το υπό έκδοση βιβλίο της Θεοδώρας Πετανίδου Αναβαθμίδες του Αιγαίου.

Το παράδειγμα των Δωδεκανήσων, Επιστημονικές Εκδόσεις Παρισιάνου ΑΕ., σελ. 14 και πίνακας σελ. 190. Η αναφορά γίνεται μετά από προφορική άδεια της συγγραφέως). Επιπλέον, χτιά ή οχτία στην Αμοργό, σκάλες στην Κύθνο, χαλάκια στη Νάξο και, τέλος, οι κοινές ονομασίες σε πολλά μέρη της Ελλάδας αναβαθμοί, πεζούλες και λαχίδια. 

Για τα βοηθητικά κτίσματα γεωργοκτηνοτροφικής χρήσης ή/και κατοίκησης: μιτάτα στην Κρήτη, βόλτοι στη Λευκάδα, κύφες στη Χάλκη, κελιά και καλυβάρες στην Κύθνο, κατοικιές στις Νάξο, Δήλο, Ρήνεια, Μύκονο και Τήνο.

2. Ταυτότητα: Η τέχνη της κατασκευής κτισμάτων με λίθους χωρίς κανένα συνδετικό υλικό.

3. Πεδίο ΑΠΚ:

• προφορικές παραδόσεις και εκφράσεις
• επιτελεστικές τέχνες

Χ κοινωνικές πρακτικές -τελετουργίες -εορταστικές εκδηλώσεις: 

Η ξερολιθιά συνδέεται με έθιμα και πρακτικές που σχετίζονται με την παραδοσιακή οργάνωση του χώρου, καθώς και με τον ιδιαίτερο χαρακτήρα κάθε τόπου (αγροτικός/αστικός, ιδιωτικός/δημόσιος). Η ξερολιθιά χαρακτηρίζει τον χώρο που θεωρείται φυσικός και μη κατοικήσιμος (όλα τα κτίσματα αυτού του χώρου είναι γεωργοκτηνοτροφικά, επαγγελματικά ή έχουν σχέση με δραστηριότητες, όπως το κυνήγι). Η τεχνική δεν προσφέρεται για τον αστικό κατοικήσιμο χώρο, όπου η δόμηση είναι πιο επεξεργασμένη, μνημειωδέστερη και θεωρείται διαρκέστερη. Στον αστικό χώρο η ξερολιθιά χρησιμοποιείται σε έργα υποδομών (δίοδοι νερού, αντιστηρίγματα οδών, κλπ) ή αναπτύσσεται σε τόπους που παραπέμπουν στη φύση (πάρκα, πλατείες, υπαίθρια θέατρα, κλπ).

Διαχωριστικοί τοίχοι με χαρακτηριστικές επιστέψεις και σωροί λίθων χρησιμοποιούνται στην ύπαιθρο για την οριοθέτηση της γης και για τη διάκριση ιδιωτικού/δημόσιου χώρου. Με αυτό το σκεπτικό, η χρήση της ξερολιθιάς αποτελεί πολιτισμική επιλογή και η παρουσία των ξερολιθικών κτισμάτων κοινωνικοποιεί τον χώρο. Η πολιτισμική αξία των κτισμάτων αυτών σχετίζεται και με την αναπτυσσόμενη στις μέρες μας συνείδηση ότι η συγκεκριμένη τεχνογνωσία και τα έργα της αποτελούν μέρος της πολιτισμικής κληρονομιάς των τοπικών κοινωνιών του ελλαδικού χώρου.

Χ γνώσεις και πρακτικές που αφορούν τη φύση και το σύμπαν

Οι ξερολιθικές κατασκευές συνδέονται άμεσα με τη γνώση των πετρωμάτων και των φυσικών υλικών, και γενικά με τη γνώση του περιβάλλοντος χώρου (κατεύθυνση και ένταση των ανέμων και της βροχής, κίνδυνοι διάβρωσης, κατολισθήσεων, πλημμύρας κλπ.). Κατά την κατασκευή των ξερολιθικών κατασκευών λαμβάνονται υπ' όψιν αυτοί οι παράγοντες, οι οποίοι διαμορφώνουν και βελτιώνουν τις τοπικές φυσικές συνθήκες.

Χ τεχνογνωσία που συνδέεται με την παραδοσιακή χειροτεχνία

Οι γνώσεις για την κατασκευή των ξερολιθικών κτισμάτων αποτελούν μέρος των δεξιοτήτων που χρησιμεύουν στην άσκηση κάθε αγροτοποιμενικής δραστηριότητας.

Χ άλλο

Η δημιουργία ξερολιθικών κατασκευών αποτελούσε αντικείμενο παραδοσιακών παιχνιδιών (π.χ. η αγωνιστική κατασκευή βόλτων στην Εγκλουβή Λευκάδας, που έβαζε σε δοκιμασία την ικανότητα και την ταχύτητα του παίκτη, καθώς και την τεχνική αρτιότητα της κατασκευής του). Σήμερα το παραδοσιακό αυτό παιχνίδι έχει εγκαταλειφθεί, ζουν όμως πολλοί από όσους συμμετείχαν σε αυτό, αποτελώντας φορείς μιας συλλογικής μνήμης που σχετίζεται με τις ξερολιθικές κατασκευές.

4. Τόπος (διοικητική περιφέρεια, νομός, δήμος):

Ξερολιθιές απαντώνται στο σύνολο του αγροτικού χώρου. Σχετικά πρόσφατα (μετά τις δεκαετίες 1960-1970) η τεχνική μεταφέρθηκε και στον αστικό χώρο (οδικό δίκτυο, πάρκα, θέατρα, περίπατοι, αποθήκες) κλπ.

5. Λέξεις-κλειδιά: ξερολιθιά, δόμηση χωρίς κονίαμα, οργάνωση του χώρου, πολιτισμικό τοπίο, παραδοσιακή τεχνογνωσία.

ΙΙ. Ταυτότητα του φορέα του στοιχείου ΑΠΚ

Πρόσωπο, ομάδα, οργανισμός
Πρόσωπα: Τεχνίτες της ξερολιθιάς
• Παρασκευαίδης Σταύρος Γ., Συριτέλης Βασίλης (Λέσβος)
• Φέγγαρος Αντώνης (Πάτμος)
• Αυγούλης Μιχάλης, Χαλάς Τάσος, Δραμουντανής Διαμαντής (Κως)
• Πιπεράκης Μανόλης (Αμοργός)
• Γαβαλάς Γιώργος (Φολέγανδρος)
• Κλώνος Δημήτρης, Κοντραφούρης Δημήτρης, Μαλτέζος Γιώργος (Αίγινα)
• Ψάλτης Γιάννης, Μαραβέλιας Μηνάς, Γεροδήμος Βασίλης (Τήνος)
• Νταγιαντάς Ζαχαρίας και Νταγιαντάς Γιάννης (Κρήτη)
• Κασσιανή και Διονύσης Κούρτης, Γιώργος Βανδώρος (Λευκάδα) 
• Νάκος Αποστόλης και Νάκος Σπύρος (Πελοπόννησος και Στερεά Ελλάδα)

Ομάδα: ΟΡΑΜΑ: Ομάδα Ριζοσπαστικής Αποκατάστασης Μονοπατιών Αμοργού, με έδρα το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, αποτελούμενη από διδάσκοντες, φοιτητές και τεχνίτες, που ασχολούνται συστηματικά από το 2012 με την αποκατάσταση των μονοπατιών της Αμοργού (Υπεύθυνη: Βιβιάννα Α. Μεταλληνού, Αρχιτέκτων-Ιστορικός Περιβάλλοντος, SΜ in Architecture Studies MIT).

Οργανισμός: Μέλη της ΔΕΕΞ: Διεθνής Ένωση για τη διΕπιστημονική μελέτη της Ξερολιθιάς / SPS.: Societe scientifique internationale pour l' etude pluridisciplinaire de la Pierre Seche (Maison de l'Archeologie, 21 rue Republique, 83143 Le Val, France-τηλ. 0033494863924, fax 0033494864812, contact@pieraeseche-intemational.oig), συνεπικουρούμενα από την εθελοντική συμμετοχή ενδιαφερόμενων πολιτών (τεχνιτών, ερευνητών, χρηστών) που αναγνωρίζουν την αξία των ξερολιθικών κτισμάτων).

Ταυτότητα:

□ ΟΤΑ (κοινότητα, δήμος, περιφέρεια)
□ σύλλογος

□ σωματείο

□ ενορία

Χ ένωση ενδιαφερομένων

□ συντεχνία
Χ πρόσωπο

□ άλλο

Έδρα/τόπος:

Ειδικές πληροφορίες για το στοιχείο:

Αρμόδιο/α πρόσωπο/α:

1. Όνομα: Αδαμαντία Ακοβιτσιώτη-Hameau

Ιδιότητα: Δρ Αρχαιολόγος και Δρ Πολιτισμική Ανθρωπολόγος, Γενική Γραμματέας ΔΕΕΞ / SPS

Διεύθυνση: 14 avenue Frederic Mistral, Forcalqueiret ΤΚ: 831 36, 

Τηλ.003349867021
e-mail: aser2@wanadoo.fr

2. Όνομα: Ιουλία Κ. Παπαευτυχίου

Ιδιότητα: Δρ Αρχιτέκτων ΕΜΠ, Αντιπρόεδρος της ΔΕΕΞ / SPS, Υπεύθυνη του Τομέα Ελλάδας-Αιγαίου

Διεύθυνση: Ξάνθου 10 ΤΚ: 853 00 Κως Χώρα: Ελλάδα

Τηλ. 2242026754 Κιν. 6973693259

e-mail: ioulia955@gmail.com

3. Όνομα: Μαριγώ Αποστόλου

Ιδιότητα: Δρ Αρχιτέκτων, Καθηγήτρια Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου Διεύθυνση : Ρούμελης 7, ΤΚ: 151 27 Μελίσσια Χώρα: Ελλάδα

Τηλ. 2108030860 Κιν. 6972338294

FAX. 2106134738, e-mail: 

ΙΙΙ. Περιγραφή του στοιχείου ΑΠΚ

1. Περιγραφή: (έως 50 λέξεις)

Με τον όρο «τέχνη της ξερολιθιάς» εννοούμε την κατασκευή κτισμάτων με λίθους χωρίς κανένα συνδετικό υλικό (εν ξηρώ). Οι ξερολιθικές κατασκευές, είναι άλλοτε έντονα ορατές, όπως εκτεταμένα εντυπωσιακά σύνολα ταρατσωτών καλλιεργειών, και άλλοτε διακριτικές και ταπεινές, όπως τα κτίσματα γεωργοκτηνοτροφικής χρήσης. Ωστόσο, είναι πάντα καλαίσθητες και φιλικές προς το περιβάλλον.

2. Αναλυτική περιγραφή: (έως 500 λέξεις)

Οι ξερολιθικές κατασκευές συνδέονται άμεσα με την οργάνωση του παραγωγικού χώρου των αγροτικών κοινοτήτων. Οι ίδιοι οι αγρότες ενδιαφέρονται τόσο για τη δόμηση νέων ξερολιθικών κατασκευών όσο και για τη συντήρηση των υφιστάμενων. Η τεχνική αφορά απλές κατασκευές (διαχωριστικούς και αναλημματικούς τοίχους, επιστρώσεις δρόμων) ή πιο σύνθετες (ποικίλα αγροτικά κτίσματα για αποθήκευση, επεξεργασία προϊόντων, σταβλισμό ζώων, πρόχειρη στέγαση ανθρώπων). Στις μη καλλιεργούμενες ή δασώδεις περιοχές διάφοροι κλειστοί χώροι που στεγάζουν τεχνικές δραστηριότητες (εργαστήρια λατομείων, καμίνια, φούρνοι, κυνηγετικά σύνολα: τοιχάρια, στέγαστρα, καθίσματα, λάκκοι για την αναμονή ή την παγίδευση των θηραμάτων) χτίζονται με ξερολιθιά.

Η τεχνική χρησιμοποιείται επίσης για όλες τις εγκαταστάσεις που συμβάλλουν στην αποστράγγιση, την άρδευση και την ύδρευση των γαιών. Η τεχνική της ξερολιθιάς προτιμάται για τα τεχνικά πλεονεκτήματά της, που βασίζονται στις λειτουργικές ιδιότητες της δόμησης εν ξηρώ (ισοθερμία, ρύθμιση του αερισμού και της υγρασίας), αλλά και στο γεγονός ότι οι ξερολιθικές κατασκευές δεν απαιτούν ιδιαίτερα τεχνικά μέσα. Η χρήση της ξερολιθιάς αραιώνει αισθητά μετά τα μέσα του 20ού αιώνα με την παρακμή της παραδοσιακής αγροτικής κοινωνίας, τη μηχανοποίηση της γεωργίας και τη χρήση νέων μεταφορικών μέσων.

Παρ' όλα αυτά, η συμβολή της ξερολιθιάς στην οργάνωση και τη συγκρότηση τοπίων και ταυτοτήτων υπογραμμίζεται σε διεθνές επίπεδο όλο και περισσότερο. Οι δυνατότητες για αναστηλώσεις και νέες κατασκευές αυξάνονται, ενώ η ζήτηση για τέτοιες κατασκευές επεκτείνεται σε νέους τομείς δραστηριοτήτων (πρωτογενής παραγωγή, προστασία περιβάλλοντος, πολιτισμικός και οικολογικός τουρισμός κ.ά.) που κινούνται στο μεταίχμιο παράδοσης και νεωτερισμού, τεχνικής και καλλιτεχνίας.

Όσον αφορά στην ίδια την τεχνική, τόσο οι απλές όσο και οι σύνθετες κατασκευές -κυρίως κλειστοί χώροι- παρουσιάζουν ποικιλία μεθόδων και μορφών ανάλογα με το κατά τόπους προσφερόμενο υλικό αλλά και τον χρηστικό ρόλο που επιτελούν. Οι σύνθετες κατασκευές είναι αυτές που κυρίως διαφοροποιούνται ανάλογα με τους τρόπους στέγασης. Έτσι, έχουμε κατασκευές: 1) με θόλους σφαιρικούς 2) με θόλους κυλινδρικούς 3) με δώματα που πατούν είτε σε τοίχους που συγκλίνουν προς τα πάνω είτε σε παράλληλα τόξα προκειμένου να δημιουργηθούν οι κατάλληλες αποστάσεις, για να στηριχτούν σε αυτά οι πλάκες που θα κλείσουν το άνοιγμα και θα ολοκληρώσουν τη στέγαση. Παρόμοια κατασκευή είναι τα κυκλικά κτίσματα με στύλο στο κέντρο (Τήνος).

Σήμερα, τα ξερολιθικά κτίσματα στην Ελλάδα κατασκευάζονται κυρίως από γεωργούς, κτηνοτρόφους και, ευκαιριακά, από τεχνίτες. Ειδικά στον νησιωτικό χώρο οι ξερολιθικές κατασκευές (τοίχοι, περίβολοι, κλειστά κτίσματα κ.ά.) είναι πολύ διαδεδομένες. Στην ηπειρωτική χώρα οι ξερολιθιές είναι λιγότερο ορατές, αλλά το ίδιο σημαντικές για την παραδοσιακή οργάνωση του χώρου. Η συντήρηση και επέκταση των ξερολιθικών κατασκευών είναι σήμερα προβληματική. Η μετάδοση της τεχνογνωσίας στις νεότερες γενιές είναι όλο και πιο περιορισμένη, ενώ οι ειδικοί τεχνίτες είναι συνήθως ηλικιωμένοι. Παράλληλα όμως αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο η αξία της ξερολιθιάς για το φυσικό περιβάλλον και τη συγκρότηση των τοπικών ταυτοτήτων, ενώ ταυτόχρονα προβάλλεται ο ρόλος της ξερολιθιάς ως μαρτυρίας του ανθρώπινου μόχθου στην προσπάθεια επιβίωσης του είδους.

3. Τόπος και μέσα επιτέλεσης ή άσκησης του στοιχείου ΑΠΚ

Χώρος που συνδέεται με την επιτέλεση/πραγματοποίηση του στοιχείου ΑΠΚ:

Ξερολιθικές κατασκευές απαντώνται στο σύνολο της υπαίθρου, τόσο στους οικισμούς όσο και σε περιοχές εκτός κατοικημένου χώρου. Πολύ χαρακτηριστικό δείγμα ξερολιθικής κατασκευής απαντάται σε περιοχές με κεκλιμένα εδάφη: πρόκειται για τους τοίχους αντιστήριξης των οριζόντιων αναβαθμίδων. Άλλες κατασκευές είναι τοιχοδομίες συνδυασμένες με κλίμακες, καταφύγια, αποθηκευτικούς χώρους, στέρνες και περάσματα νερού κλπ. Επίσης, ανεξάρτητοι κλειστοί χώροι (καλύβες, καμίνια, φούρνοι, κλπ.).

Εξοπλισμός εξαρτήματα (όπως, π.χ., εργαλεία, σκεύη, στολές κ.ά.) που χρησιμοποιούνται κατά την προετοιμασία και την επιτέλεση του στοιχείου ΑΠΚ:

Για την κατασκευή των ξερολιθικών κατασκευών χρησιμεύουν όλα τα εργαλεία που χρησιμοποιεί ο αγρότης για την προετοιμασία του εδάφους και για τη μεταφορά υλικών (τσάπα, τσουγκράνα, φτυάρι, καρότσι). Για την προετοιμασία των δόμων αξιοποιούνται τα απλούστερα εργαλεία που χρησιμοποιούνται για την εξόρυξη και τη λάξευση της πέτρας:

1. Το σφυρί για το διαχωρισμό των λίθων

2. Ο μαστρακάς και το βελόνι, ατσάλινα εργαλεία για την πρώτη κατεργασία των λίθων

3. Το μπικούνι, που προσομοιάζει με το σφυρί (με τη διαφορά ότι έχει μυτερές απολήξεις αντί ορθογώνιες), για τον τετραγωνισμό των ογκολίθων

4. Η χτενιά και το καλέμι, ατσάλινα εργαλεία για τη λείανση των επιφανειών των ογκολίθων

5. Η γωνιά για το «γώνιασμα» και το «αλφάδιασμα» των δόμων πριν από την εμφάνιση του αλφαδιού.

6. Το αλφάδι για το αλφάδιασμα των δόμων

7. Το μυστρί για τις μεμονωμένες περιπτώσεις χρήσης κονιάματος στην εξωτερική επιφάνεια ξερολιθικών τοίχων (π.χ. επάλειψη στέρνας)

http://5a.areh.ntua.gi/proiect/4247/5269 (πρόσβαση στις 20.02.2015)

Προϊόντα ή εν γένει υλικά αντικείμενα (χειροτεχνήματα, εργαλεία, λατρευτικά ή μη σκεύη, προϊόντα, φαγητά κλπ.) που προκύπτουν ως αποτελέσμα της επιτέλεσης ή της άσκησης του στοιχείου ΑΠΚ: 

Η μέσω των ξερολιθικών κτισμάτων (αναβαθμίδες, κατασκευές διαχείρισης του νερού/υδραυλικά έργα, τοίχοι αντιστήριξης, περιφράξεις, έργα οριοθέτησης ιδιοκτησιών, ξερολιθικές επιστρώσεις για διόδους και κλίμακες) διευθέτηση του χώρου (διάρθρωση χωραφιών και κήπων, οδικό δίκτυο, προστασία των καλλιεργειών και των καλλιεργητών από δυσμενείς καιρικές συνθήκες, ύδρευση, αποθήκευση κλπ), συμβάλλει στη βελτίωση της γεωργικής και κτηνοτροφικής παραγωγής (σιτηρά, όσπρια, αμπελώνες, ελαιώνες, γαλακτοκομικά προϊόντα, υποπροϊόντα, όπως το μαλλί, ο ελαιοπυρήνας, τα δασικά υποπροϊόντα, κλπ.). H βελτίωση αυτή είναι το αποτέλεσμα της δημιουργίας ευνοϊκών συνθηκών (υγρασία, αντηλιά, απανεμιά κ.ο.κ.) για τις καλλιέργειες ή για την κατεργασία (στέγνωμα, ξήρανση, κ.ο.κ.) και αποθήκευση προϊόντων (μαλλί, τυρί, κηπευτικά, φρούτα κ.ο.κ.) μέσω της εύστοχης κατασκευής ξερολιθικών κατασκευών για την αντιμετώπιση των δυσμενών εδαφικών και καιρικών παραγόντων.

Σε περιοχές γεωργοκτηνοτροφικής παραγωγής, ξερολιθικά κτίσματα χρησιμεύουν για τον σταβλισμό ζώων και την ευκαιριακή ή εποχιακή στέγαση των κτηνοτρόφων. Τεχνικά κτίσματα και πρόχειρες κατοικίες από ξερολιθιά χρησιμοποιούνται επίσης για τις δασικές και άλλες συναφείς εργασίες (υλοτομία, καρβουνοποιία, ασβεστοποιία). Ξερολιθικές κατασκευές συμβάλλουν επίσης στη λειτουργία απλών ή σύνθετων προβιομηχανικών εγκαταστάσεων για την επιτόπου μεταποίηση πρωτογενών προϊόντων, όπως τα λιοτρίβια, οι ληνοί, οι ανεμόμυλοι, οι υδρόμυλοι και οι νεροτριβές. 

4. Διαδικασία μετάδοσης από γενιά σε γενιά του στοιχείου ΑΠΚ

Περιγραφή της διαδικασίας

Τρόποι και διάρκεια εκμάθησης /μαθητείας /μύησης

Η γνώση για την τέχνη της ξερολιθιάς μεταβιβάζεται με τρόπο προφορικό από γενιά σε γενιά, παράλληλα με την πρακτική της εφαρμογή στις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε τόπου. Η μετάδοση των τεχνικών διαμόρφωσης και αξιοποίησης του αγροτικού χώρου γίνεται κατά τη διάρκεια των αγροτικών εργασιών, όπου μετέχουν τα περισσότερα (νεαρά και ηλικιωμένα) μέλη της κοινότητας. Η τεχνογνωσία εφαρμόζεται κατά την προετοιμασία αυτών των εργασιών: επισκευή αλωνιών, τοιχαρίων, αναδιάρθρωση μαντριών κλπ. Η διαδικασία εκμάθησης της τέχνης της ξερολιθιάς σχετίζεται με το αίσθημα του ανήκειν σε μια κοινωνία, ενώ ταυτοχρόνως εκφράζει την οικογενειακή αλληλεγγύη και την παράδοση. Ωστόσο, η τέχνη της δημιουργίας ξερολιθικών κατασκευών περιλαμβάνεται συνήθως και στις γενικές γνώσεις του μάστορα χτίστη ή οικοδόμου.

Φορείς μετάδοσης

Οικογένεια, αγροτική κοινότητα, ειδικευμένοι χωρικοί/τεχνίτες που θεωρούνται ειδήμονες και εξασκούν την τέχνη όταν χρειαστεί.

ΙV. Ιστορικό και γενεαλογία του στοιχείου ΑΠΚ

Ιστορικές πληροφορίες ή τοπικές διηγήσεις για την εμφάνιση, τη διάρκεια, την παρουσία, και τις προσαρμογές ή και τροποποιήσεις του στοιχείου ΑΠΚ:

Η ξερολιθιά είναι τεχνική δόμησης γνωστή σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης. Τα στοιχεία που κατά περίπτωση ποικίλλουν είναι οι επιμέρους εφαρμογές της, η συχνότητα των ξερολιθικών κατασκευών και οι τρόποι μετάδοσης της γνώσης. Οι ιστορικές και αρχαιολογικές πληροφορίες είναι λίγες αλλά υπαρκτές (ομηρικά έπη, άνδηρα και αναλήμματα ανακτόρων, οικιών, ναών και δρόμων της κλασικής, ρωμαϊκής ή βυζαντινής εποχής). Το θέμα της ένταξης έργων όπως οι κυκλώπειες κατασκευές στο ρεπερτόριο των ξερολιθικών κτισμάτων είναι ανοιχτό. Οι ενδοιασμοί γι' αυτόν τον χαρακτηρισμό βασίζονται στις διαφορές του κοινωνικού περίγυρου και της πολιτικής οργάνωσης των ομάδων που σχεδιάζουν και εκτελούν αυτά τα έργα (ύπαρξη μιας κεντρικής εξουσίας που είτε επιβάλλει εθελοντικές ή μη αγγαρείες είτε χρησιμοποιεί εργατικό δυναμικό με χαμηλή ή και καθόλου αμοιβή).

Η ανάγκη για συνεχή συντήρηση των έργων έχει ως αποτέλεσμα τη συνεχή αναδιάρθρωσή τους. Ως εκ τούτου, το στοιχείο της παλαιότητας αφορά κυρίως την τεχνογνωσία καθ' εαυτήν και πολύ λιγότερο τις υφιστάμενες δομές και κτίσματα. Μετά τα μέσα του 20ού αιώνα, η τέχνη και η μετάδοσή της παρουσιάζουν αισθητή ύφεση, αλλά δεν εξαφανίζονται. Η τέχνη της ξερολιθιάς εξακολουθεί να χρησιμοποιείται και να μεταδίδεται, καθώς προσαρμόζεται σε πολλούς τύπους εδαφών και καλλιεργειών αναχαιτίζοντας τις καταστροφικές συνέπειες της ροής των υδάτων και της διάβρωσης. Η άμεση σύνδεση ξερολιθιάς και φυσικού/πολιτισμικού τοπίου συμμετέχει επίσης στη διαδικασία διατήρησης της τεχνικής ως στοιχείου της τοπικής ταυτότητας. Εννοούμε με αυτό, την αναδιάθρωση του φυσικού χώρου μέσω των ξερολιθικών κατασκευών, αναδιάρθρωση που δίνει νέα όψη στον ορατό χώρο, σύμφωνη με την πρόσληψη αυτού του χώρου από τους κατοίκους και χρήστες του.

Για τον ελληνικό χώρο, η τέχνη της ξερολιθιάς έχει τις καταβολές της στην αρχαιότητα, τόσο ως προς τις τεχνικά απλές δημιουργίες (διαχωριστικοί και αναλημματικοί τοίχοι στον γεωργοκτηνοτροφικό χώρο, όπως π.χ. στις αγροτικές περιοχές της Δήλου) όσο και σε πιο απαιτητικές κατασκευές, όπως τα θολωτά αγροτικά κτίσματα. Οι παλαιότερες κατασκευές που σώζονται έως σήμερα χρονολογούνται γενικά στη Βενετοκρατία, χωρίς να αποκλείονται και πρωιμότερες χρονολογήσεις (βλ. Τριανταφυλλόπουλος, Κουτελάκης, Σιγάλα κλπ.)

Στον ευρωπαϊκό χώρο μερικά ξερολιθικά σύνολα ανάγονται στην αρχαιότητα (ταρατσωτές καλλιέργειες, οδικά δίκτυα κλπ.). Όσον αφορά τις ακόμη παλαιότερες μεγαλιθικές κατασκευές, τίθεται το πρόβλημα της κοινωνικής και πολιτικής τους λειτουργίας, όπως περιγράφηκε παραπάνω. Οι ξερολιθιές πολλαπλασιάζονται τον 17ο και 18ο αιώνα, τόσο στις μεσογειακές χώρες όσο και στις πιο βόρειες περιοχές (Αγγλία, Σκωτία, Ουαλία, Σκανδιναβία). Η επίσημη καταγραφή της έγγειας ιδιοκτησίας συνέβαλε παντού σε αυτή την ανάπτυξη. Συστηματικές αποτυπώσεις δεν έχουν γίνει στην Ελλάδα, δεδομένης και της απουσίας κτηματολογίου. Η μελέτη της ξερολιθιάς εντάσσεται στην ευρύτερη μελέτη της λαϊκής αρχιτεκτονικής.

Ιστορικά δεδομένα για τον φορέα του στοιχείου ΑΠΚ:

Πρόσωπα: Συνήθως τα φυσικά πρόσωπα που ασχολούνται με την τέχνη της ξερολιθιάς είναι απόγονοι τεχνιτών. Η τέχνη αυτή καθ' εαυτήν, αποτελεί οικογενειακή παράδοση που στις μέρες μας χρήζει προστασίας και διατήρησης.

Ομάδα: Η ομάδα ΟΡΑΜΑ δραστηριοποιείται από το 2012.

Οργανισμός: ΔΕΕΞ / SPS

Στον ευρωπαϊκό χώρο από το 1987 έως σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί δεκατέσσερα διεθνή συνέδρια με αντικείμενο τα ξερολιθικά κτίσματα:

1. Το 1987 στο Bari (Puglia, Ιταλία), ως αποτέλεσμα της αγάπης για το αντικείμενο μιας τριμελούς ομάδας ανθρώπων που έτυχε να έχουν γεννηθεί σε μεσογειακές χώρες (μεταξύ των οποίων και ο Έλληνας αρχιτέκτονας Γιώργης Πετράκης).

2. Το 1990 στη Barcelona (Cataluna, Ισπανία), όπου αποφασίστηκε η ανά διετία διοργάνωση συναντήσεων.

3. Το 1992 στα Ανώγεια (Κρήτη-Ελλάδα), στο πλαίσιο των Μεσογειακών Ολοκληρωμένων Προγραμμάτων (ΜΟΠ), με υπεύθυνο τον Γιώργη Πετράκη.

4. Το 1994 στην Palma (Mallorca, Ισπανία), όπου διαφάνηκε η οικουμενικότητα του θέματος.

5. Το 1996 στις Triora, Ponte Di Nava, Pontedassio (Liguria, Ιταλία), όπου αποφασίστηκε και η σύσταση της Διεθνούς Επιστημονικής Ένωσης για τη διεπιστημονική μελέτη της ξερολιθιάς (ΔΕΕΞ / SPS: Societe scientifique internationale pour l' etude pluiidisciplinaire de la Pierre Seche / Societe Pierre Seche)

6. Το 1998 στο Le Val-Carces (Γαλλία), όπου συστήθηκε και δηλώθηκε επίσημα η Διεθνής Ένωση με έδρα τη Γαλλία (Le Val, Προβηγκία)

7. Το 2000 στην Peniscola (Castell0, Ισπανία)

8. Το 2002 στην Viege (Visp - Valaiς, Ελβετία)

9. Το 2004 στη Μυτιλήνη (Λέσβος, Ελλάδα)

10. Το 2006 στο Montalban (Aragon, Ισπανία)

11. Το 2008 στο Locorotondo (Puglia, Ιταλία)

12. Το 2010 στο Ambleside (Cumbria, Ουαλλία)

13. Το 2012 στην Ogliastra (Σαρδηνία-Ιταλία)

14. Το 2014 στην Al Jadida (Μαρόκο, Αφρική)

Το 15ο διεθνές συνέδριο θα πραγματοποιηθεί το 2016 στο Αργοστόλι (Κεφαλονιά, Ελλάδα).

Επικαιροποίηση των δεδομένων (τουλάχιστον ανά 5ετία):

V. Σημασία του στοιχείου για την Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά

1. Τρόποι αξιοποίησης

Η εγγραφή του στοιχείου στον Εθνικό Ευρετήριο ΑΠΚ θα συμβάλει στην ανάδειξη της πολιτισμικής αξίας της τέχνης της ξερολιθιάς, της σημασίας της για την οικολογική ισορροπία, ειδικά των περιοχών που μαστίζονται από την εδαφική διάβρωση και άλλες δυσμενείς κλιματικές και εδαφικές συνθήκες. Κυρίως όμως θα βοηθήσει στην ανάδειξή της ως τεκμήριο του τρόπου που συγκροτήθηκε ιστορικά η σχέση ανθρώπου και περιβάλλοντος στον ελλαδικό χώρο.

2. Μέτρα διαφύλαξης (σε τοπικό, περιφερειακό ή εθνικό επίπεδο):

Πολλά μέτρα θα μπορούσαν να ληφθούν προκειμένου να ενισχυθεί η διατήρηση της τέχνης της ξερολιθιάς. Κατ' αρχάς, είναι αναγκαία η δημιουργία τοπικών καταλόγων όπου θα καταγράφονται τα κατά τόπους ξερολιθικά κτίσματα, ώστε να δημιουργηθεί ένα εθνικό αρχείο αυτών των μνημείων. Παρ' όλα αυτά, το σημαντικότερο δεν είναι η προστασία των ξερολιθικών κτισμάτων αυτά καθ' εαυτά, δεδομένου ότι πολλά από αυτά είναι από τη φύση τους εφήμερα.

Κάποια σύνολα ξερολιθικών κατασκευών σε άλλες χώρες έχουν ήδη εγγραφεί στον Κατάλογο της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς (World Heritage List) της UNESCO. Αναφέρουμε ενδεικτικά τους τρούλους του Alberobello στη Ν. Ιταλία (1996), την περιοχή των Cinque Terre και τα νησιά Palmaria, Tino and Tinetto στο Portovenere στην ιταλική Λιγυρίας (1997), το πολιτισμικό τοπίο Sukur στη Νιγηρία (1999), την παραποτάμια περιοχή οινοποιίας Alto Douro στην Πορτογαλία (2001), το πολιτισμικό τοπίο οινοποιίας στη νήσο Pico στην Πορτογαλία (2004), το πολιτισμικό τοπίο της οροσειράς Serra de Tramuntana στην ισπανική Μαγιόρκα (2011), το πολιτισμικό τοπίο στο Konso στην Αιθιοπία (2011), τις ρυζοκαλλιέργειες στη νήσο Bali της Ινδονησίας (Πολιτιστικά Αξιοθέατα του Μπαλί: το Σύστημα Subak ως αντιπροσωπευτικότης Φιλοσοφίας Tri Hita Karana - 2012) και το τοπίο με τους αμπελώνες στο Piemonte: Langhe e Roero και Monferrato στην Ιταλία.

Σχολές και ομάδες χτιστών που διδάσκουν την τεχνική δραστηριοποιούνται στη Μεγάλη Βρετανία, στη Γαλλία, στην Ιταλία, στην Ελβετία, στην Ισπανία (στις Βαλεαρίδες νήσους κ.α.), στην Ελλάδα (π.χ. Κυκλάδες), στην Κύπρο, κ.α. Στην Ελλάδα απαντώνται λίγες νέες ξερολιθικές κατασκευές, ενώ οι ήδη υπάρχουσες συντηρούνται αρκετά συχνά. Η απουσία όμως συγκεκριμένου νομοθετικού πλαισίου δεν εγγυάται τη συστηματική αναδιάρθρωση των χώρων και την αποτελεσματική μετάδοση της εμπειρικής γνώσης.

Σήμερα, η μετάδοση της τεχνογνωσίας περνάει, ανάλογα με την περιοχή, από τους φορείς μετάδοσης της γνώσης στο πλαίσιο των τοπικών κοινοτήτων ή από οργανωμένους φορείς εκμάθησης και εξάσκησης. Σύλλογοι, σωματεία, τοπικές διοικήσεις απονέμουν πιστοποιητικά μετά από πρακτικές εξετάσεις, στην Αγγλία, την Ουαλία, τη Σκωτία (από τις αρχές του 20ού αιώνα), στην Ισπανία, την Ελβετία (από τη δεκαετία του 1990) και στη Γαλλία, όπου η πιστοποίηση αναγνωρίζεται από το κράτος (από το 2010). Στην Ελλάδα και στην Κύπρο διάφορες ομάδες πετράδων (πετροκόποι/λιθοξόοι) δραστηριοποιούνται περιστασιακά, συνήθως στο πλαίσιο ευρωπαϊκών προγραμμάτων.

Σημαντικό ρόλο στην ανάδειξη της τέχνης της ξερολιθιάς ως πολιτισμικού αγαθού έχει αναλάβει η Διεθνής Ένωση διΕπιστημονικής Μελέτης της Ξερολιθιάς, η οποία από το 1987-1988 και κάθε δύο χρόνια οργανώνει διεθνή συνέδρια με θέματα που σχετίζονται με τις ξερολιθικές κατασκευές. Παράλληλα, σε τοπικό ή εθνικό επίπεδο οργανώνονται συνέδρια από πολλούς φορείς, ενώ διάφορα ευρωπαϊκά προγράμματα έχουν ασχοληθεί επανειλημμένα με το θέμα. Τέλος, η διεθνής ένωση (IT.LA.: International Terrraced Landscapes Aliance) ασχολείται ειδικά με τις ταρατσωτές καλλιέργειες και συνεργάζεται με τη ΔΕΕΞ.

ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ:

Προϋπάρχουσα τεκμηρίωση Διαθέσιμη βιβλιογραφία (ενδεικτική)

• Αποστόλου Μ.-Κουτελάκης Χ., «Αγροτικά συγκροτήματα, σύνθετα μνημεία της φύσης και του ανθρώπου. Είδη υπό εξαφάνιση. Η περίπτωση των βόλτων-αλωνιών στην Εγκλουβή Λευκάδας», επιστολή στο τριμηνιαίο περιοδικό Αρχαιολογία-Τέχνες, τχ. 103, Αθήνα: Αθηναϊκά Νέα Α.Ε.- Ίδρυμα Λαμπράκη, Ιούνιος 2007, σ. 132-133.
• Αποστόλου Μ., «Το συγκρότημα των βόλτων στο Βουνί Εγκλουβής Λευκάδας», Monumenta, www.monumenta.org, 02.05.2007
• Κουτελάκης Χ., «Οι βόλτοι στην Εγκλουβή Λευκάδας. Αμφίδρομες επιδράσεις επί των αγροτικών κτισμάτων μεταξύ Δυτικής Ελλάδας και Κάτω Ιταλίας», ανακοίνωση στο Διεθνές Συμπόσιο Δυτική Ελλάδα - Νότιος Ιταλία. Cultural cross fertilization of Southern Italy and Western Greece through History, Πανεπιστήμιο Πατρών, Σεπτέμβριος 2007. Τεύχος με Περιλήψεις Ανακοινώσεων, σελ. 16 με τίτλο: «Οι βόλτοι της Λευκάδας και ειδικά της Εγκλουβής» (ανακοίνωση Β8).
• Σιγάλα Μαρία-Ζάννε, Η Χάλκη από την παλαιοχριστιανική εποχή μέχρι και το τέλος της περιόδου της Ιπποτοκρατίας (5ος αι- 1523): μνημεία, αρχιτεκτονική, τοπογραφία, κοινωνία, Διδακτορική Διατριβή, 26.01.2012, Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών, Φιλοσοφική Σχολή, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας.
• Τριανταφυλλόπουλος Δ. (Καθ. Βυζαντινής Αρχαιολογίας, Πανεπιστήμιο Κύπρου, τ. Δ/ντής Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Ιωαννίνων), «Σεβαστείτε τα μνημεία», εφημ. ΛευκαδίτικοςΛόγος, Απρίλιος 2007, αρ. φύλ. 871, σελ. 1 & 3.

Διαθέσιμα δεδομένα Φορέας: Είδος έρευνας: Είδος δεδομένων: Εγγραφή του στοιχείου σε άλλα ευρετήρια

Εθνικό Ευρετήριο - Τεχνικό δελτίο του στοιχείου

Τόπος και ημερομηνία σύνταξης: 

Συντάκτης Ονοματεπώνυμο: 

Ιδιότητα:
Συνοδευτικό τεκμηριωτικό υλικό Βιβλιογραφική-αρχειακή έρευνα: 
Επιτόπια έρευνα - συνεντεύξεις:
Ηχητική καταγραφή:
Φωτογραφική καταγραφή:
Κινηματογραφική καταγραφή: ...

*Το δελτίο είναι διαθέσιμο και σε μορφή Pdf: H Τέχνη της Ξερολιθιάς

Με άδεια αναδημοσίευσης από το
Yπουργείο Πολιτισμού & Αθλητισμού
Γενική Διεύθυνση Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς
Διεύθυνση Νεότερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς
Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά της Ελλάδας
το οποίο ευχαριστούμε θερμά.

Ταμέρα: Μια ουτοπία στην Πορτογαλία, ένα πείραμα για μια διαφορετική ζωή

Δεν είναι που δεν τολμάμε επειδή μας φαίνονται τα πράγματα απρόσιτα, αλλά επειδή δεν τολμάμε, μας φαίνονται απρόσιτα» Σενέκας

Στο νοτιοδυτικό τμήμα της Ευρώπης, μακριά από τις θορυβώδεις μεγαλουπόλεις, όπου όλα κινούνται με γρήγορους ρυθμούς, στο Αλεντέχο της Πορτογαλίας, βρίσκεται μια οικοκοινότητα που έχει στόχο τη δημιουργία μιας ουτοπίας.

Η οικοκοινότητα της Ταμέρας ή ο θεραπευτικός βιότοπος, όπως συχνά τον αποκαλούνε είναι ένα πειραματικό πρόγραμμα ειρήνης με στόχο τη δημιουργία μιας κοινωνίας χωρίς μίσος, ψέματα, βία και φόβο. Ένα μέρος όπου βασιλεύει η ειρήνη, η εμπιστοσύνη, η αγάπη, ένα μετα-καπιταλιστικό κοινωνικό μοντέλο, όπου η ανθρώπινη και ένας καταλύτης για τη γνώση του μέλλοντος για μία ελεύθερη γη.

Στην Ταμέρα δεν υπάρχει κάποια θρησκευτική ή κοσμοθεωρητική δέσμευση, αλλά η κοινή κατεύθυνση η οποία διαμορφώνει τον πνευματικό χαρακτήρα του χώρου είναι η όρεξη για το χτίσιμο ενός νέου τρόπου ζωής και η όρεξη για ένα νέο τρόπο σκέψης, ο σεβασμός για τη ζωή και συμμετοχή στη δημιουργία, η υποστήριξη προς όλες τις υπάρξεις και η φιλικότητα προς τα ζώα.

Ιστορία

Από την αρχική ιδέα και την ίδρυση στη Γερμανία το 1978, το Έργο των Θεραπευτικών Βιοτόπων πέρασε από πολλά στάδια ανάπτυξης και νέων αρχών, μέχρι την ίδρυση της Ταμέρα στη νότια Πορτογαλία το 1995. Ο Dieter Duhm, ο ιδρυτής του Έργου των Θεραπευτικών Βιοτόπων, ήταν ένας από τους κορυφαίους συντελεστές του κινήματος φοιτητών του 1968 στη Γερμανία. Το βιβλίο του, «Φόβος στον καπιταλισμό», έγινε μπεστ σέλερ. Μετά την αποτυχία του κινήματος, κατέφυγε σε μια απομονωμένη αγροικία στη νότια Βαυαρία και εργάστηκε σε μια ιδέα για το πώς θα μπορούσε να επιτύχει μια παγκόσμια μεταβολή συστήματος, μια στροφή από τη μήτρα της βίας στη μήτρα της ζωής.

Επισκέφτηκε διάφορα διεθνή ειρηνευτικά έργα για να ολοκληρώσει την ιδέα. Ίδρυσε το έργο Baühutte το 1978, το οποίο οδήγησε σε ένα τριετές κοινωνικό πείραμα στο Μέλανα Δρυμό της Γερμανίας. Το πείραμα ήταν επιτυχημένο, αφού έχουν ανακαλυφθεί και αναπτυχθεί σημαντικές αρχές για την οικοδόμηση λειτουργικών κοινοτήτων.

Στο τέλος του Baühutte ξεκίνησε μια περίοδος «διασποράς». Πολλοί από τους συμμετέχοντες ίδρυσαν ομάδες στις πόλεις, σε καφετέριες, γκαλερί και διάφορα σημεία συνάντησης για να κρατήσουν ζωντανές τις ιδέες. Ορισμένα μέλη του πρώην Baühutte ίδρυσαν την ZEGG το 1991, η οποία με την πάροδο του χρόνου εξελίχθηκε σε δικό της ανεξάρτητο έργο σε στενή σχέση με την Ταμέρα.

Τελικά το 1995,  η Σαμπίνε Λίχτενφελς, ελεύθερη θεολόγος, συγγραφέας ακτιβίστρια της ειρήνης και ο Ντίτερ Ντουμ, κοινωνιολόγος, ψυχολόγος και ψυχαναλυτής, ίδρυσαν την «Tamera Healing Biotope I» στην Πορτογαλία. Πολλοί από τους πρώτους ερευνητές επανασυνδέθηκαν στο νέο πρόγραμμα και εντάχθηκαν νέοι συνεργάτες.

Σήμερα 170 άνθρωποι ζουν και εργάζονται εκεί. Βασικός στόχος των ατόμων που ζουν εκεί είναι να επιτρέπουν στους εαυτούς τους να αγαπιούνται, να επιθυμούν ο ένας τον άλλον, να διαφωνούν και κυρίως να βιώνουν δύσκολες καταστάσεις με μια γερή δόση χιούμορ.

Τι είναι ένας θεραπευτικός βιότοπος;

Ένας Θεραπευτικός Βιοτόπος είναι το πρότυπο μιας μελλοντικής κοινωνίας. Βασίζεται στην οικοδόμηση μιας νέας κοινωνίας σε ένα μοντέλο προτού να εφαρμοστεί σε μεγάλη κλίμακα.

Σε μια μελλοντική κουλτούρα ειρήνης, τα παγκόσμια προβλήματα που οδηγούν σήμερα σε πόλεμο σε όλο τον κόσμο επιλύονται ή βρίσκονται σε διαδικασία επίλυσης. Οι θεραπευτικοί βιότοποι είναι επομένως μέρη που ψάχνουν λύσεις για αυτά τα θέματα. Τα αποτελέσματα πρέπει να είναι γενικευμένα και διαθέσιμα σε όλους όσους τα αναζητούν. Οργανώνονται με τέτοιο τρόπο ώστε οι διάφορες λύσεις να μπορούν να συνδέονται μεταξύ τους μέχρι να γίνει ορατή η εικόνα της συνολικής λύσης, που αφορά την υλική, την κοινωνική και την πνευματική βάση της ζωής.

Το όραμα

Από την αρχή, το επίκεντρο του έργου ήταν το ερώτημα του πώς μπορούν να ζουν μαζί τα ανθρώπινα όντα από όλους τους πολιτισμούς και τις θρησκείες, ώστε να υπάρχει παντοτινή ειρήνη μεταξύ τους. Στον μικρόκοσμο που έχουν φτιάξει δούλεψαν πολύ σημαντικά θέματα έτσι ώστε οι βασικές ιδέες μιας κοινωνίας χωρίς βία να μπορούν να υλοποιηθούν παντού. Αυτά τα θέματα αφορούν:

• Ανάπτυξη κοινοτήτων όπου οι άνθρωποι θα μπορούν να βασίζονται και πάλι
• Τερματισμός του πολέμου ανάμεσα στις φυλές και επούλωση της αγάπης
• Δημιουργία ενός τρόπου ζωής στον οποίο η σεξουαλική έλξη ενός άλλου δεν προκαλεί ζήλια σε ένα τρίτο και δεν προκαλείται κανένα μίσος ή ανταγωνισμός
• Δεοντολογία αλήθειας, αμοιβαία υποστήριξη και υπεύθυνη συμμετοχή
• Σεβασμός στο φυσικό περιβάλλον και στα ζώα
• Δημιουργία μιας νέας ζωής όπου τίποτα δεν συνδέεται με την εκμετάλλευση ή την εξάντληση των φυσικών πόρων
• Αυτονομία τροφίμων και οικολογική διαβίωση
• Επεξεργασία νερού
• Ανάπτυξη αυτόνομων ενεργειακών συστημάτων
• Επανένταξη ανθρωπογενών συστημάτων στα ανώτερα συστήματα

Το ηλιακό χωριό

Ο Γιούργκεν Κλάινβεχτερ είναι ένας ασυνήθιστος οραματιστής για την «εποχή του Ήλιου», ο οποίος έπειτα από πολλά ταξίδια στην Αφρική και πολλές έρευνες, ανακάλυψε ένα σύστημα του οποίου η τεχνολογία μπορεί να δημιουργηθεί σε ένα απλό εργαστήρι, χωρίς τη βοήθεια των μεγαλοβιομηχανιών. Αυτή η τεχνολογία θα μπορέσει να προσφέρει τα απαραίτητα σε ένα χωριό. Ενέργεια για μαγείρεμα, για μια αντλία νερού και κάποιο λίγο ρεύμα. Αυτό είναι ένα «εργοστάσιο» μέσα σε ένα θερμοκήπιο, το οποίο έχει στην οροφή του ένα τεχνολογικό σύστημα, που αποτελείται από φακούς οι οποίοι συγκεντρώνουν την ηλιακή ενέργεια και η θερμότητα που παράγεται, συσσωρεύεται σε ένα διαφανές λάστιχο που κυλά μέσα του φυτικό λάδι. Αυτό στη συνέχεια συσσωρεύεται σε ένα ειδικό βυτίο και μπορεί να προσφέρει μέρα και νύχτα ενέργεια.

Το ηλιακό χωριό, το αρχικό μοντέλο του οποίου θα δημιουργηθεί στην Ταμέρα, θα συνδυάσει τρία βασικά μοντέλα της μελλοντικής ύπαρξης: το τεχνολογικό, το οικολογικό και το κοινωνικό. Σε συνεργασία με τον αυστριακό ειδικό στις πολυκαλλιέργειες Σεπ Χόλτσερ, έχει ξεκινήσει στην Ταμέρα ένα οικολογικό μοντέλο για την επαναφορά της υγιούς κατάστασης της γης.

Η σημασία του νερού

Το νερό είναι ζωή και όπου υπάρχει ζωή υπάρχει τροφή και ενέργεια. Η κοινότητα ήθελε να είναι πιο βιώσιμη και να έχει δικό της φαγητό, αντί να το εισάγει. Συνεπώς, ήταν σαφές ότι το νερό θα ήταν κεντρικό στοιχείο για να μπορέσει να γίνει αυτόνομη.

«Όταν ήρθα στην Ταμέρα το 2006, τα δέντρα πέθαιναν και τα πηγάδια είχαν στερέψει», λέει στον Gyardian ο Μπερντ Μούλερ, διευθυντής του Παγκόσμιου Ινστιτούτου Οικολογίας της Ταμέρα και ένας από τους μηχανικούς πίσω από τη μεταμόρφωση της οικοκοινότητας.

Εκείνη την εποχή, τους καλοκαιρινούς μήνες, η Ταμέρα έμοιαζε με έρημο και δεν υπήρχε καθόλου βλάστηση. Ωστόσο, τους χειμερινούς μήνες σημειώθηκαν έντονες βροχοπτώσεις και πλημμύρες. Ο Μούλερ συνειδητοποίησε τότε ότι το μεγαλύτερο μέρος του νερού έρεε στο έδαφος, προκαλώντας ζημιές στην υποδομή, αντί να απορροφάται από τη γη. Στόχος του έργου λοιπόν ήταν να διατηρήσει όλα τα όμβρια ύδατα που πέφτουν στη γη, να ξαναγεμίζει τα υπόγεια ύδατα τα οποία μειωνόταν κάθε χρόνο και να παρέχουν ρέοντα νερά πηγής.

Ο μετασχηματισμός του τοπίου ξεκίνησε τον Αύγουστο του 2007 και μέχρι τον Φεβρουάριο του 2008 η Ταμέρα υποδέχτηκε μια νέα άνοιξη. «Έμεινα έκπληκτος. Δεν περίμενα ότι αυτό θα συμβεί τόσο γρήγορα. Ξαφνικά είχαμε ένα κολπίσκο περνώντας μέσα από την κοιλάδα και αυτό έφερε περισσότερη βλάστηση και ζώα. Η άγρια ​​ζωή ανταποκρινόταν άμεσα στη συνεχή πρόσβαση στο νερό», ανέφερε ο Μούλερ στον Guardian.

Απώτερος στόχος ήταν δείξουν ότι το πείραμα της Ταμέρα μπορεί να πετύχει και σε άλλες χώρες.

Free love

Το δράμα του κόσμου είναι ένα δράμα αγάπης και η ανθρωπότητα πάσχει από την «ασθένεια της αγάπης». Αυτό ισχύει για όλες τις ερωτικές σχέσεις, ανεξάρτητα από το αν κάποιος είναι ετεροφυλόφιλος ή ομοφυλόφιλος. Στην Ταμέρα επικεντρώνονται πολύ στη σχέση μεταξύ ανδρών και γυναικών και για όλες τις μορφές σχέσεων.

«Όταν ιδρύσαμε το πρόγραμμα, σχεδόν όλες οι σχέσεις αγάπης με τις πρώην συντρόφους μου είχαν σπάσει. Αλλά δεν μπορούμε να δημιουργήσουμε ειρήνη στον κόσμο, εφόσον τα μεταξύ μας ζητήματα παραμένουν. Έπρεπε πρώτα απ΄όλα να βρούμε μια αυθεντική απάντηση στο ερώτημα πώς η άγρια ​​σεξουαλική επιθυμία των ανθρώπων μπορεί να είναι συμβατή με τη λαχτάρα για μία μεγάλη αγάπη. 

Υπάρχει λύση για την προφανή αντίφαση μεταξύ της ελεύθερης σεξουαλικότητας και του γάμου; 

Από την αρχή θέλαμε να δημιουργήσουμε ένα κοινωνικό περιβάλλον στο οποίο θα μπορούσε να προκύψει μια λύση για αυτό το ζήτημα», γράφει ο Ντίτερ Ντουμ.

Η αρχή της ελεύθερης σεξουαλικότητας είναι μέρος της ηθικής και κοινωνικής βάσης της οικοκοινότηtας κι αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο πολλοί άνθρωποι έρχονται στην Ταμέρα. Θέλουν να ξεφύγουν από τα παλιά δεσμά και να κάνουν τα πράγματα που έχουν χάσει μέχρι τώρα.

Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που φοβούνται να χάσουν τον σύντροφό τους εάν κάνουν το πείραμα της ελεύθερης σεξουαλικότητας. Η εισαγωγή της ελεύθερης σεξουαλικότητας όμως, δεν αφορά μια ιδεολογική απόφαση για τη μονογαμία ή την πολυγαμία, αλλά για την ενεργοποίηση μιας νέας εμπειρίας.

«Αρχικά θέλω να διευκρινίσω τι σημαίνει ελεύθερη σεξουαλικότητα. Πρόκειται για την αλήθεια και την εμπιστοσύνη στη σχέση των φύλων. Πάνω απ 'όλα, αφορά την αλήθεια στη σφαίρα της σεξουαλικής μας επιθυμίας. Δεν πρόκειται για τυχαία αναποφασιστικότητα και αναξιόπιστες σχέσεις. 

Δεν μπορούμε να συνειδητοποιήσουμε την ελεύθερη σεξουαλικότητα αν αυτή βασίζεται στο ψέμα. Υπάρχουν δεοντολογικές κατευθυντήριες γραμμές που δεν το επιτρέπουν. Η κουλτούρα της ελεύθερης σεξουαλικότητας συνδέεται σταθερά με αυτές τις κατευθυντήριες γραμμές» προσθέτει ο Ντουμ.

Αυτό φυσικά απαιτεί σκληρή δουλειά για τους εμπλεκόμενους ή ακόμα και για τα παιδιά τους αν υπάρχουν. Αλλιώς ο κόσμος είναι πραγματικά δυστυχισμένος. Και αυτός είναι και ο λόγος που στην Ταμέρα προωθείται με κάθε τρόπο η λεγόμενη «Sexpeace», δηλαδή η ειρήνη μεταξύ των φύλων.

Η ελεύθερη σεξουαλικότητα στην κοινότητα δεν είναι εντολή, αλλά προσφορά. Οι άνθρωποι μπορεί να βιώσουν την ελεύθερη σεξουαλικότητα και στη συνέχεια να αποφασίσουν εάν θέλουν να ζουν μονογαμικά ή πολυγαμικά. Το κρίσιμο σημείο είναι ότι η εμπειρία αυτή συμβαίνει σε ένα κοινωνικό και ηθικό περιβάλλον εμπιστοσύνης.

«Η ελεύθερη σεξουαλικότητα συνδέεται με τρεις αρχές, χωρίς τις οποίες δεν μπορεί ποτέ να λειτουργήσει: επαφή, εμπιστοσύνη και αλληλεγγύη. Η επαφή σημαίνει ότι βλέπουμε την ψυχή του άλλου και όχι μόνο το σώμα του. Η εμπιστοσύνη σημαίνει ότι δεν λέμε ψέματα και δεν κρατάμε κάτι κρυφό και η αλληλεγγύη σημαίνει ότι ο άνδρας και η γυναίκα συναντιούνται μεταξύ τους με ειλικρινή φιλία και συνεργασία, χωρίς καταδίκη και ειρωνεία», επισημαίνει χαρακτηριστικά.

Σίγουρα αυτά είναι χαρακτηριστικά που δύσκολα βρίσκει κάποιος στον σύγχρονο κόσμο. Αυτός είναι ο λόγος που στην Ταμέρα θέλουν να αναπτύξουν ένα νέο σύστημα, όπου θα είναι δυνατόν να προσανατολίσουν ξανά τις ζωές τους γύρω από τις βασικές ανθρώπινες αξίες.

«Η βαθύτερη –βιολογική και πνευματική– θεραπευτική δύναμη, είναι η εμπιστοσύνη. Το ολόγραμμα του φόβου πρέπει να αντικατασταθεί από το ολόγραμμα της εμπιστοσύνης που θα φτάνει μέχρι το επίπεδο των κυτταρικών διεργασιών. Όπου υπάρχει εμπιστοσύνη δεν υπάρχει ο φόβος του χωρισμού και της ζήλιας και αυτό το διδαχτήκαμε από την εμπειρία. 

Δεν δημιουργούνται σκέψεις μίσους και βίας. Η εμπιστοσύνη είναι η κινητήρια ενέργεια της ειρήνης: εμπιστοσύνη μεταξύ παιδιών και ηλικιωμένων, μεταξύ ανδρών και γυναικών, μεταξύ διαφορετικών κοινοτήτων και λαών, μεταξύ της κοινότητας των ανθρώπων και των ζώων, μεταξύ του ανθρώπου και του σύμπαντος.

Η εμπιστοσύνη είναι πάνω απ’ όλα ένα ερώτημα της αλήθειας. Πόση αλήθεια αντέχουν δύο άνθρωποι που αγαπιούνται, πόση αλήθεια αντέχει μία κοινότητα και πώς χειρίζεται τα θέματα της αλήθειας; Όποιος δεν χρειάζεται πλέον να κρύβεται από τους άλλους, δεν χρειάζεται να έχει και το φόβο ότι δεν θα αγαπηθεί. Και όποιος δεν έχει πλέον αυτό το φόβο, μπορεί να εξελίξει ένα γνήσιο ανθρωπισμό. 

Για να δομήσουμε σταθερές κοινότητες πρέπει να δουλέψουμε με τον ίδιο μας τον εαυτό. Για να αφήσουμε να δράσουν οι δυνάμεις της ειρήνης ευεργετικά και προς τα έξω, πρέπει οι ειρηνιστικές δυνάμεις, να είναι γερά αγκυροβολημένες στη συνείδηση των ανθρώπων που εργάζονται για την ειρήνη. 

Οι προσωπικές μας ατέλειες δεν είναι ιδιωτικές υποθέσεις, είναι απεικονίσεις των παγκόσμιων ατελειών και όσο περισσότερο μπορούμε να τις λύσουμε μέσα μας, τόσο περισσότερο μπορούμε να τις λύσουμε και προς τα έξω», καταλήγει ο Ντουμ.

TVXS